1990

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Rok 1990 / MCMXC Stulecia: XIX wiek ~ XX wiek ~ XXI wiek

Sto lat wstecz

Dziesięciolecia: 1940-1949 1950-1959 1960-1969 1970-1979 1980-1989 1990-1999 2000-2009 2010-2019

Lata: 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

15 stycznia – rozpoczęła nadawanie pierwsza prywatna stacja radiowa – RMF FM.
27 stycznia – uchwała XI Zjazdu PZPR o zakończeniu działalności partii.
29 stycznia – po raz ostatni wyprowadzono sztandar Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Oznaczało to jej samorozwiązanie.
30 stycznia – rozpoczął się zjazd założycielski SdRP.
4 lutego – odbyła się premiera filmu Bal na dworcu w Koluszkach.
9 lutego – w Polsce przywrócono dawne godło państwowe. Po przemianach ustrojowych nastąpił powrót do zmodyfikowanej wersji polskiego Orła Białego z otwartą koroną według wzoru z 1927 r.
16 lutego
- Polska podpisała w Paryżu porozumienie z 14 państwami wierzycielskimi Klubu Paryskiego – 10 mld dolarów polskiego długu zostało rozłożone na okres 14 lat spłat.
- powstał Zakład Karny Herby.
21 lutego
- premier Tadeusz Mazowiecki przedstawił na konferencji prasowej polskie warunki zgody na zjednoczenie Niemiec: udział polski w konferencji "2+4" i parafowanie z obydwoma państwami niemieckimi umowy o nienaruszalności granic, która zostanie podpisana ostatecznie po zjednoczeniu.
- Komitet Obrony Kraju przyjął doktrynę obronną RP.
- na Dolnym Śląsku temperatura osiągnęła najwyższą wartość w lutym w historii pomiarów. We Wrocławiu i w Legnicy zanotowano +19,7 °C, w Jeleniej Górze +19,5 °C, w Zielonej Górze +19,0 °C.
21 lutego – w Poznaniu odbyło się spotkanie przywódców państw Trójkąta Weimarskiego.
22 lutego
- Polska otrzymała pierwsze kredyty z Banku Światowego: 360 mln dolarów na rozwój eksportu i rolnictwa.
- ukazał się pierwszy numer Gazety w Katowicach – regionalnego wydania Gazety Wyborczej, ukazującego się na terenie ówczesnego województwa katowickiego.
23 lutego – nowelizacja kodeksu karnego zniosła konfiskatę majątku.
25 lutego – na południu kraju temperatura osiągnęła najwyższe wartości w lutym w historii pomiarów. W Krakowie zanotowano +21,0 °C, w Tarnowie +20,6 °C, w Nowym Sączu +20,3 °C, w Opolu +19,3 °C.
26 lutego – Jan Kułakowski został powołany na ambasadora Polski przy Wspólnotach Europejskich.
27 lutego – Polska wznowiła stosunki dyplomatyczne z Izraelem.
8 marca – zmiana Konstytucji, przywracająca po 40 latach gminom status jednostki samorządu terytorialnego; ustawa o samorządzie terytorialnym oraz ordynacja wyborcza do rad gmin.
14 marca – padł rekord inflacji: Główny Urząd Statystyczny ogłosił, że inflacja w ciągu 12 miesięcy wyniosła 1360 proc.
22 marca – Sejm przyjął ustawę likwidującą koncern prasowy RSW Prasa-Książka-Ruch.
26 marca – na antenie TVP Wrocław rozpoczęto emisję lokalnego serwisu informacyjnego Fakty.
30 marca – ukazał się pierwszy numer dziennika Express Bydgoski.
6 kwietnia – rząd Tadeusza Mazowieckiego przeprowadził w Sejmie kontraktowym pakiet ustaw znoszących Milicję Obywatelską, a powołujących w zamian Policję oraz tworzących Urząd Ochrony Państwa w miejsce rozwiązywanej Służby Bezpieczeństwa. Tego samego dnia Sejm przywrócił Święto Narodowe Trzeciego Maja znosząc jednocześnie święto 22 lipca.
11 kwietnia – radziecka agencja TASS opublikowała oświadczenie rządu radzieckiego o przyjęciu odpowiedzialności za zbrodnię katyńską.
12 kwietnia – zlikwidowano cenzurę.
28 kwietnia – w życie weszła ustawa znosząca święto 22 lipca i przywracająca Święto Narodowe Trzeciego Maja.
4 maja – Hutę im. Włodzimierza Lenina w Krakowie przemianowano na Hutę im. Tadeusza Sendzimira.
10 maja
- Lech Wałęsa wygłosił tezę o wojnie na górze, przedstawiając demokrację jako pokojową walkę wszystkich ze wszystkimi.
- weszły w życie ustawy powołujące Urząd Ochrony Państwa i Policję.
25 maja – Polska złożyła w Brukseli oficjalny wniosek o rozpoczęcie negocjacji w sprawie umowy o stowarzyszeniu ze Wspólnotami Europejskimi.
27 maja
- odbyły się wolne wybory do samorządów terytorialnych.
- w wyborach samorządowych w Krakowie kandydaci Komitetu Obywatelskiego (opozycyjnego do byłych członków PZPR) zdobyli 73 z 75 mandatów.
28 maja-7 czerwca – Krakowskie sympozjum KBWE pod hasłem „Dziedzictwo kulturalne kontynentu”.
24 czerwca – Lech Wałęsa skrytykował ostro rząd Tadeusza Mazowieckiego i wspierające go skrzydło Komitetu Obywatelskiego rozpoczynając „wojnę na górze”
6 lipca – ministrem obrony narodowej został wiceadm. Piotr Kołodziejczyk.
9 lipca – Polska i Suwerenny Rycerski Zakon Szpitalników św. Jana z Jerozolimy z Rodos i z Malty (Zakon maltański) nawiązały stosunki dyplomatyczne.
13 lipca – sformowano jednostkę do działań specjalnych GROM.
15 lipca – w Pile, płotkarz Tomasz Nagórka ustanowił rekord Polski w biegu na 110 m ppł. wynikiem 13,35 s.
17 lipca – podłączono PLEARN, pierwszy węzeł sieci komputerów akademickich w Polsce do sieci zagranicznej EARN.
31 lipca – pożar w pałacu pod Baranami w Krakowie.
10 sierpnia – Wanda Panfil-Gonzales ustanowiła rekord Polski w biegu na 3 000 m wynikiem 8.52,07 s.
20 sierpnia – Katastrofa kolejowa w Ursusie: w zderzeniu pociągów zginęło 16 osób, a 43 zostały ranne.
1 września – wprowadzono naukę religii do szkół.
3 września – rozpoczął się pierwszy Festiwal Kultury Japońskiej w Krakowie.
5 września – Komisja Krajowa NSZZ Solidarność odebrała Gazecie Wyborczej prawo do posługiwania się symbolem Solidarności na pierwszej stronie Gazety.
7 września – uchwała Rady Miasta Krakowa o przywróceniu dawnych nazw ulic i placów.
15 września – na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie odbył się pogrzeb zmarłego w 1942 roku gen. Bolesława Wieniawy Długoszowskiego.
21 września – Polska złożyła deklarację o przyjęciu obowiązkowej jurysdykcji Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości.
28 września – powstała druga komercyjna rozgłośnia radiowa – Radio ZET.
1 października – rozpoczął się XII Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina.
15 października – odbyła się premiera filmu Ucieczka z kina "Wolność".
14 listopada – ministrowie spraw zagranicznych Polski i Niemiec podpisali traktat potwierdzający granicę między obu państwami.
25 listopada i 9 grudnia – pierwsze w historii Polski powszechne wybory prezydenckie wygrane w pierwszej turze przez Lecha Wałęsę (39,7 proc.) przed Stanem Tymińskim (23,1 proc.), który wyprzedził Tadeusza Mazowieckiego.
29 listopada – likwidacja restrykcji w sprzedaży napojów alkoholowych – wódkę można było znów kupować przed godziną 13.
2 grudnia – powstała Unia Demokratyczna, grupująca przede wszystkim dawne środowiska inteligenckie i opozycyjne.
6 grudnia – zarejestrowana została partia Unia Polityki Realnej.
8 grudnia – powstała fundacja Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie.
9 grudnia – w drugiej turze wyborów prezydenckich, po "medialnej" mobilizacji, zwyciężył Lech Wałęsa (74,3 proc.) przed Stanem Tymińskim (25,7 proc.).
22 grudnia – Lech Wałęsa został zaprzysiężony na Prezydenta Polski. Prezydent RP na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski uroczyście przekazał Lechowi Wałęsie insygnia władzy prezydenckiej II Rzeczypospolitej oraz oryginał konstytucji RP z 1935 r.
29 grudnia – port wojenny na Oksywiu: pożegnano okręty polskiej marynarki wojennej wyznaczone do niesienia humanitarnej pomocy uczestnikom konfliktu w rejonie Zatoki Perskiej: ORP Wodnik (okręt szpitalny) i ORP Piast (okręt ratowniczy).

[edytuj] Wydarzenia na świecie

1 stycznia Irlandia objęła Prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.
16 stycznia – rozpoczęły się obrady Okrągłego Stołu w Bułgarii, trwały do 15 maja 1990.
20 stycznia – wojska radzieckie interweniowały w stolicy Azerbejdżanu, Baku.
31 stycznia – otwarto pierwszą restaurację McDonald's w Moskwie.
2 lutego – południowoafrykański prezydent Frederik Willem de Klerk zezwolił na działalność Afrykańskiego Kongresu Narodowego i obiecał, że doprowadzi do uwolnienia z więzienia Nelsona Mandeli.
10 lutego – w Moskwie na Kremlu spotkali się Michaił Gorbaczow i Helmut Kohl. Przywódca ZSRR wyraził zgodę na zjednoczenie Niemiec.
11 lutego – Nelson Mandela wyszedł na wolność po 27 latach spędzonych w więzieniu.
15 lutego – Argentyna i Wielka Brytania przywróciły stosunki dyplomatyczne zerwane podczas wojny o Falklandy.
16 lutego – Sam Nujoma został wybrany przez Zgromadzenie Konstytucyjne na pierwszego prezydenta niepodległej Namibii.
21 lutego
- Václav Havel przemawiał przed obydwoma izbami Kongresu USA.
- premiera filmu Nikita.
24 lutego – na Litwie odbyły się pierwsze od czasu przyłączenia do ZSRR wolne wybory parlamentarne. Opozycyjny Litewski Ruch na Rzecz Przebudowy Sąjūdis wygrał wybory parlamentarne w Litewskiej SRR.
25 lutego – wybory prezydenckie w Nikaragui. Wygrała je kandydatka opozycji, Violeta Chamorro.
1 marca – weszła w życie Konwencja Antydopingowa Rady Europy.
10 marca – Węgry podpisały z ZSRR układ o wycofaniu wojsk radzieckich ze swego terytorium do 30 czerwca 1991.
11 marca
- Litwa proklamowała niepodległość.
- Patricio Aylwin zastąpił dyktatora Augusto Pinocheta na stanowisku prezydenta Chile.
15 marca
- Michaił Gorbaczow został zaprzysiężony na jedynego prezydenta ZSRR.
- Fernando Collor de Mello został prezydentem Brazylii.
- ZSRR i Watykan nawiązały stosunki dyplomatyczne.
18 marca
- wybory w NRD wygrane przez koalicję pod przewodnictwem wschodniej CDU otworzyły drogę do szybkiego zjednoczenia Niemiec.
- z Isabella Gardner Museum w Bostonie skradziono 12 obrazów autorstwa Degasa, Rembrandta, Maneta, Vermeera i Flincka, o łącznej wartości około 300 mln $.
20 marca
- premier Tadeusz Mazowiecki rozpoczął wizytę w USA.
- seria tornad przeszła nad przedmieściami miasta Welkom w RPA Zniszczeniu uległo 4 tys. domów.
21 marca
- minister spraw zagranicznych Krzysztof Skubiszewski złożył oficjalną wizytę w Kwaterze Głównej NATO w Brukseli.
- Namibia uzyskała niepodległosć.
25 marca
- na Węgrzech odbyły się pierwsze po upadku komunizmu demokratyczne wybory parlamentarne.
- wystartowała stacja Sky Sports.
31 marca – została założona Komunistyczna Partia Czech i Moraw (KSČM).
3 kwietnia – Petyr Mładenow został prezydentem Bułgarii.
5 kwietnia – NASA: wystrzelono pierwszą rakietę nośną Pegasus.
7 kwietnia – 158 osób zginęło w pożarze norweskiego promu Scandinavian Star.
8 kwietnia – stacja ABC rozpoczęła emisję serialu Miasteczko Twin Peaks.
13 kwietnia – władze ZSRR przyznały się do zbrodni katyńskiej.
24 kwietnia – na orbicie okołoziemskiej został umieszczony teleskop Hubble'a.
4 maja – Łotwa proklamowała niepodległość.
5 maja – pierwsze spotkanie ministrów spraw zagranicznych „czterech mocarstw” i obu państw niemieckich (konferencji 2+4) w sprawie zjednoczenia Niemiec.
17 maja – Światowa Organizacja Zdrowia usunęła homoseksualizm z listy chorób i zaburzeń.
18 maja – podpisany został układ o unii walutowej i gospodarczej pomiędzy NRD a RFN.
22 maja – Jemen Północny i Jemen Południowy przyjęły deklarację zjednoczeniową tworząc Republikę Jemeńską.
8 czerwca – początek XIV Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej we Włoszech.
12 czerwca – Rosja ogłosiła deklarację suwerenności.
21 czerwca – trzęsienie ziemi w Iranie z epicentrum w pobliżu Raszt spowodowało śmierć kilkudziesięciu tysięcy ludzi.
22 czerwca – uroczyście zdemontowano Checkpoint Charlie, najsłynniejsze przejście graniczne pomiędzy sektorami Berlina.
23 czerwca – parlament Mołdawii uchwalił deklarację suwerenności republiki.
lipiec
- Ukraińska Rada Najwyższa uchwaliła ustawę o suwerenności w ramach ZSRR, a przewodniczącym został Leonid Krawczuk.
1 lipca
- Włochy objęły Prezydencję w Radzie Unii Europejskiej.
- wprowadzono unię walutową, gospodarczą i socjalną pomiędzy RFN i NRD.
2 lipca – rozpoczął się XXVIII Zjazd KPZR w Moskwie.
3 lipca – po demonstacji na ulicach Tirany rozpoczęła się masowa ucieczka Albańczyków do zachodnich ambasad. Łącznie w kolejnych dniach schronienie w nich znalazło ponad 6000 osób.
8 lipca – Niemcy zostały po raz trzeci piłkarskim mistrzem świata.
15–16 lipca – spotkanie pomiędzy Helmutem Kohlem a Michaiłem Gorbaczowem w Stawropolu, ZSRR zaakceptował przynależność zjednoczonych Niemiec do NATO.
17 lipca – Białoruś ogłosiła deklarację o niezawisłości.
27 lipca
- ogłoszenie pełnej niepodległości Białorusi.
- zakończono produkcję Citroëna 2CV.
1 sierpnia – Żelju Żelew został pierwszym niekomunistycznym prezydentem Bułgarii.
2 sierpnia – Irak dokonał inwazji na Kuwejt. Rozpoczęła się I wojna w Zatoce Perskiej.
8 sierpnia – Kuwejt został zaanektowany przez Irak.
10 sierpnia – sonda Magellan osiągnęła orbię Wenus.
16 sierpnia – Irak i Iran podpisały pokój kończący wojnę iracko-irańską.
23 sierpnia – Armenia ogłosiła niepodległość (od ZSRR).
28 sierpnia – Irak ogłosił Kuwejt swoją prowincją.
10 września – papież Jan Paweł II poświęcił Bazylikę w Jamusukro, największy kościół w Afryce i na świecie.
12 września – Konferencja 2+4: w Moskwie podpisano traktat otwierający drogę do zjednoczenia Niemiec.
18 września – Liechtenstein został członkiem ONZ.
24 września – Niemiecka Republika Demokratyczna formalnie wystąpiła z Układu Warszawskiego.
2 października – Katastrofy samolotów:
- uprowadzony chiński Boeing zderzył się podczas lądowania na lotnisku w Kantonie z dwiema maszynami na ziemi. Zginęły 132 osoby.
- 130 osób zginęło w okupowanym Kuwejcie w katastrofie Iła-76 linii Iraqi Airways.
3 października – zjednoczenie Niemiec.
13 października – wojska syryjskie zaatakowały siły generała Michela Aouna w Libanie. Zginęło ponad 500 osób.
25 października – Rada Najwyższa Kazachstanu przyjęła Deklarację Niepodległości Państwa, co rozpoczęło proces jego uniezależniania się od ZSRR.
12 listopada – książę Akihito został 125. cesarzem Japonii.
13 listopada – powstała pierwsza strona www.
19 listopada – 22 państwa NATO i Układu Warszawskiego podpisały w Paryżu Układ w sprawie konwencjonalnych sił zbrojnych w Europie.
21 listopada – podpisano Kartę paryską.
22 listopada – Margaret Thatcher podała do wiadomości publicznej informację o rezygnacji ze stanowiska premiera Wielkiej Brytanii.
28 listopada – Margaret Thatcher oficjalnie złożyła rezygnację ze stanowiska premier Wielkiej Brytanii.
29 listopada – Rada Bezpieczeństwa ONZ wydała zgodę na użycie wszelkich środków by wyzwolić Kuwejt.
30 listopada – w Japonii zadebiutowała konsola Super Nintendo.
1 grudnia – w czasie prac budowlanych nad tunelem pod kanałem La Manche, brytyjscy i francuscy robotnicy połączyli część tunelu budowanego od strony francuskiej i część tunelu budowanego od strony angielskiej, tworząc tunel pod Kanałem La Manche.
3 grudnia – Mary Robinson została pierwszą kobietą prezydentem Irlandii.
5 grudnia – Salman Rushdie został skazany na karę śmierci.
7 grudnia – papież Jan Paweł II wydał encyklikę Redemptoris missio.
16 grudnia – Jean-Bertrand Aristide wybrany na prezydenta w pierwszych demokratycznych wyborach na Haiti.
31 grudnia – Garri Kasparow obronił tytuł szachowego mistrza świata zwyciężając Anatolija Karpowa.
Ludność świata: 5 263 593 tys.
- Azja: 3 167 807 tys. (60,18%)
- Europa: 721 582 tys. (13,71%)
- Afryka: 622 443 tys. (11,83%)
- Ameryka Łacińska: 441 525 tys. (8,39%)
- Ameryka Północna: 283 549 tys. (5,39%)
- Oceania: 26 687 tys. (0,51%)