Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Царство Русское Carstwo Russkoje Carstwo Ruskie |
|||||
|
|||||
|
|||||
 |
|||||
| Konstytucja | bd. | ||||
| Język urzędowy | rosyjski | ||||
| Język używany | rosyjski oraz ok. 100 innych (m.in. ukraiński, polski, tatarski, baszkirski, kazaski, ewenkijski, jakucki, romski, ormiański, jidysz, komi, karelski, niemiecki). | ||||
| Stolica | Moskwa | ||||
| Ustrój polityczny | samodzierżawie | ||||
| Typ państwa | monarchia absolutna | ||||
| Ostatnia głowa państwa | car¹ Piotr I Wielki |
||||
| Jednostka monetarna | rubel | ||||
| Utworzenie | koronacja wielkiego księcia Iwana IV Groźnego na cara (Rosji) 16 stycznia 1547 |
||||
| Data likwidacji | koronacja cara Piotra I Wielkiego na cesarza (Rosji) 22 października 1721 |
||||
| Religia dominująca | prawosławie | ||||
| Strefa czasowa | UTC +1 (Warszawa) do +12 (Kamczatka) |
||||
| ¹ carowie rosyjscy nadal tytułowali się wielkimi książętami włodzimierskimi, twerskimi, moskiewskimi etc. | |||||
 |
| To jest artykuł z cyklu Historia Rosji |
Carstwo Rosyjskie (ros. Царство Русское, "Carstwo Ruskie") – państwo historyczne istniejące w latach 1547–1721 i rozciągające się od wschodniej Europy poprzez północną część Azji po Ocean Spokojny. Carstwo Rosyjskie było kontynuacją Wielkiego Księstwa Moskiewskiego (1328-1547). W 1547 roku odbyła się koronacja wielkiego księcia moskiewskiego Iwana IV Groźnego na "cara Wszechrusi", co dało początek Carstwu Rosyjskiemu. Carowie rosyjscy nadal jednak używali (do 1917 roku) tytułów m.in. wielkich książąt włodzimierskich, twerskich i moskiewskich.
Po upadku Bizancjum i podboju Bałkanów oraz Kaukazu przez Turków Wielkie Księstwo Moskiewskie, a później Carstwo Rosyjskie stało się jedynym niepodległym państwem prawosławnym. Moskwa, jako spadkobierczyni Bizancjum aspirowała wówczas do roli stolicy świata prawosławnego, co wyrażono m.in. w teorii trzech Rzymów.
Spis treści |
W 1472 roku Iwan III Srogi poślubił Zofię Paleolog, bratanicę ostatniego cesarza bizantyjskiego, Konstantyna XI Dragazesa. Po upadku Cesarstwa Bizantyjskiego (1453) Wielkie Księstwo Moskiewskie zyskało na znaczeniu jako spadkobierca Bizancjum. Jako herb państwa przejęto bizantyjskiego dwugłowego orła oraz wprowadzono bizantyjski ceremoniał dworski. Aspiracje Księstwa Moskiewskiego sformułowano w tezie o Moskwie jako "trzecim Rzymie". W 1478 Iwan III jako pierwszy władca przyjął tytuł zarówno wielkiego księcia jak i cara Wszechrusi, choć dopiero Iwan IV Groźny podniósł de facto państwo ruskie do rangi carstwa. Od tej chwili władcy Wielkiego Księstwa stali się spadkobiercami Bizancjum i zaczęli używać tytułu władców bizantyjskich "carów-cesarzy". Wielkie Księstwo Moskiewskie istniało formalnie do 1547 roku, kiedy to wielki książę moskiewski Iwan IV Groźny przybrał tytuł cara Rosji, dając początek Carstwu Ruskiemu.
Iwan IV wstąpił na tron w wieku 17 lat. W 1547 przyjął tytuł cara Rosji. Oficjalny tytuł brzmiał:
«Мы, великiй государь Иванъ, Божiею милостiю царь и великiй князь всеа Русiи, Владимирскiй, Московскiй, Новгородцкiй, Псковскiй, Резанскiй, Тверскiй, Югорскiй, Пермскiй, Вятцкiй, Болгарскiй и иныхъ», później dodano «Казанскiй, Астараханскiй», «и всеа Сибирскiе земли повелитель».[1] [2]
«Мy, wielki hospodar Iwan, z bożej łaski car i wielki kniaź całej Rusi, Włodzimierski, Moskiewski, Nowogrodzki, Pskowski, Riazański, Twerski, Jugorski, Permski, Wiacki, Bułgarski etc.», później dodano «Kazański, Аstrachański», «i władca całej Syberii».[1] [2]
W 1555 r. Iwan IV przeprowadził gruntowną reformę systemu prawnego państwa i usprawnił jego administrację. Jego rządy, mimo wielu pozytywnych reform wewnętrznych, wyniszczyły kraj. Szczególną rolę odegrała wprowadzona dla złamania opozycji bojarskiej tzw. opricznina – spowodowała ona ruinę gospodarczą znacznych obszarów Rosji.
Iwan IV prowadził politykę ekspansji. Za jego panowania Rosja zdobyła Kazań, Astrachań i zachodnią Syberię. Doprowadzono też do nawiązania kontaktów handlowych z Anglią, Holandią i innymi krajami zachodnioeuropejskimi. W 1552 zlikwidował Chanat Kazański. Uderzył też na państwo Zakonu Kawalerów Mieczowych w Inflantach zdobywając w 1558 Dorpat i Narwę, rozpoczynając wojny inflanckie. Kontynuował ekspansję Rosji na wschodnie ziemie Wielkiego Księstwa Litewskiego. W czasie wojny litewsko-rosyjskiej 1558-1570 wojska rosyjskie zdobyły m.in. Połock (1563). W 1582 zawarł rozejm w Jamie Zapolskim z królem Polski Stefanem Batorym, kończący wojnę o Inflanty toczoną z państwem polsko-litewskim.
Po śmierci Iwana IV Groźnego carem Rosji został Fiodor I. Formalnie rządy w jego imieniu sprawowała matka[3], jednakże faktyczną władzę sprawował Borys Godunow[4], który na Soborze Ziemskim został obrany carem. Po jego śmierci carem został Fiodor II Borysowicz[5]. Panował przez dwa miesiące. Został zamordowany razem z rodziną Godunowych. [6].Moskwę zajął rzekomy syn cara Dymitr Samozwaniec I. Panował przez rok, zginął na skutek antypolskiego powstania wznieconego przez rosyjskich bojarów. Jego następcą został Wasyl IV Szujski. Na skutek kryzysu gospodarczego w Rosji także za jego panowania doszło do wybuchu powstania pod przywództwem Iwana Bołotnikowa[7]. Podczas powstania pojawił się Dymitr Samozwaniec II. Jego zwolennicy zbrojnie wystąpili przeciwko carowi. Spowodowało to podpisanie paktu ze Szwecją i zrzeczenie się praw do Inflant. W 1609 Polska wypowiedziała wojnę Rosji. W 1610 polskie oddziały zajęły Moskwę i zamordowały cara. W marcu 1613 carem został obrany Michał I Romanow, kończąc okres Wielkiej Smuty.
Panowanie Michała I Romanowa zapoczątkowało 304-letni okres panowania dynastii Romanowów[8]. Pod rządami Michała I Romanowa Rosja zakończyła wojny ze Szwecją i wygrała wojnę moskiewską, zachowując niepodległość na mocy rozejmu w Dywilinie. W 1632 na skutek bezkrólewia w Polsce car rosyjski ponownie rozpoczął wojnę polsko-rosyjską, która zakończona została "pokojem wieczystym" w Polanowie. Jego następca Aleksy I Romanow doprowadził do wprowadzenia ulg podatkowych dla bojarów i kupców. Pod jego panowaniem doszło do buntu solnego. W 1654 podpisano ugodę perejasławską. Stała się ona przyczyną kolejnej wojny w polsko-rosyjskiej, skutkiem której było zajęcie Smoleńska, obszaru Białorusi i części Litwy. W 1667 podpisany został rozejm w Andruszowie. Po zakończeniu wojny z Polską Carstwo Rosyjskie rozpoczęło wojnę ze Szwecją, zakończoną w 1668. Następnie car Rosji wznowił wojnę z Rzeczpospolitą. W latach 1668–1671 miały miejsce w Rosji liczne bunty i powstania chłopskie. Największy, pod przywództwem Stiepana Razina, miał charakter wojny chłopskiej.
Od XI w. zwierzchnictwo nad północno-zachodnią częścią Syberii przejął Nowogród Wielki, a w 1478 Moskwa. Rosyjską ekspansję zapoczątkował w 1552 podbój Chanatu Kazańskiego. W 1581 wyruszyła ekspedycja Kozaków Jermaka Timofiejewicza. Pokonała ona Chanat Syberyjski a październiku 1582 dotarła nad Irtysz. W 1648 dowódca Kozaków Siemion Dieżniew otworzył przejście pomiędzy Ameryką i Azją. Za panowania Michała I Romanowa skolonizowano obszary do rzeki Amur oraz Morza Ochockiego. Na obszarze Syberii założono m.in. Jakuck, Jenisejsk, Irkuck, Krasnojarsk, Ochock, Wierchojańsk. W 1708 utworzono gubernię syberyjską ze stolicą w Tobolsku. W 1717 Piotr I podjął ekspedycję wojskową do Azji Środkowej, a także rozpoczął wojnę z Persją, zdobywając dla Rosji pas terenów wzdłuż południowych brzegów Morza Kaspijskiego.
W 1682 formalnie carem został Piotr I Wielki. Przez pierwszych 7 lat rządy sprawowała jego siostra Zofia. W 1689 na skutek przewrotu przejął pełnię władzy. Jego panowanie przyniosło Rosji rządy autokratyczne, które odegrały znaczącą rolę w dostosowywaniu kraju do europejskiego systemu społeczno-politycznego[9]. Okres jego panowania to głównie reformy społeczno-gospodarcze. Przeprowadził w Rosji Carskiej reformy[10]: wojska, administracji, gospodarki państwa, oświaty, kultury, kalendarza. Jedną z najważniejszych zmian był coroczny pobór wojskowy oraz nowy podział administracyjny na gubernie, prowincje i dystrykty. Za jego panowania Carstwo Rosyjskie uczestniczyło w wojnie północnej. Rosja stała się największym państwem w świecie, swoim obszarem trzykrotnie przewyższała pozostałe państwa Europy. Ówczesny obszar obejmował tereny Eurazjatyckie od Morza Bałtyckiego do Oceanu Spokojnego. Największa rozbudowa imperium rosyjskiego miała miejsce w XVII wieku. W 1711 car utworzył Senat Rządzący[11]. W 1712 Piotr I przeniósł stolicę Carstwa Rosyjskiego do Sankt Petersburga. Przez ostatnie cztery lata panowania nosił tytuł imperatora i cesarza Rosji.
.svg&filetimestamp=20081219184234)
