Chrześcijański fundamentalizm
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Chrześcijański fundamentalizm – kierunek we współczesnym chrześcijaństwie protestanckim, wyrosły pod koniec XIX i na początku XX wieku wśród brytyjskich i amerykańskich ewangelicznych chrześcijan o konserwatywnych poglądach. Powstał w odpowiedzi na modernistyczno-liberalną teologię przyjmowaną przez niektóre Kościoły protestanckie (zob. chrześcijaństwo liberalne), a podważającą tak fundamentalne dla ewangelicznych protestantów zasady wiary, jak: bezbłędność Biblii, sola scriptura, dziewicze narodzenie Jezusa Chrystusa, ekspiacja zastępcza, cielesne zmartwychwstanie Chrystusa, rychłe powtórne przyjście Jezusa.
W XX wieku, fundamentalistyczne chrześcijaństwo dystansuje się od gałęzi filozoficznych, które nie są zakorzenione w doktrynach biblijnych. Fundamentalistyczni chrześcijanie popierają sprzeciwu wobec aborcji i popularyzacji homoseksualizmu, szczególną uwagę przywiązują do ochrony życia rodzinnego, edukacji, odpowiedzialności społecznej, przestrzegania i ochrony Praw Człowieka w tym: prawa własności, wolności słowa, myśli i wyznania, prawa do rzetelnego procesu sądowego. Wielu fundamentalistów, podobnie jak działacze reformacji w XVI wieku, utożsamia urząd papieski przede wszystkim ze strukturą hierarchiczną.
Spis treści |
[edytuj] Poglądy
Podstawowe zasady teologii fundamentalistycznej zostały opracowane podczas Konferencji Biblijnej w Niagara-on-the-Lake w latach 1878-1910 oraz Generalnego Zgromadzenia Kościoła Prezbiteriańskiego i ujęte zostały w pięciu punktach:
- werbalna bezbłędność Biblii
- dziewicze narodzenie i bóstwo Jezusa Chrystusa
- nauka o ekspiacji zastępczej i zbawieniu z łaski
- cielesne zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa
- autentyczność cudów i literalny powrót Jezusa Chrystusa
Fundamentaliści zazwyczaj odrzucają teorię źródeł – hipotezę wyższej krytyki biblijnej zakładającą m.in. kilku autorów i długotrwały proces powstawania pięcioksięgu uważając, iż autorstwo pięciu pierwszych ksiąg biblijnych należy przypisywać wyłącznie Mojżeszowi. Ponadto sprzeciwiają się praktykom niektórych Kościołów ewangelicznych angażujących się w działania ekumeniczne z wyznaniami odrzucającymi podstawowe zasady protestantyzmu lub przyjmującymi teologię modernistyczną.
W krajach anglojęzycznych niektórzy fundamentaliści wyznają naukę, iż tylko Biblia Króla Jakuba jest natchnionym Słowem Bożym (King James Only); wielu amerykańskich fundamentalistów wspiera chrześcijański rekonstrukcjonizm. Słynny amerykański ewangelizator, pastor Billy Graham, wywodzi się z fundamentalistycznego chrześcijaństwa i choć jego poglądy nadal mają wiele wspólnego z tą tradycją teologiczną, opowiada się jednak za współpracą z innymi chrześcijanami. Takie stanowisko określane jest mianem neoewangelikalizmu i stanowi modyfikację fundamentalizmu.
[edytuj] Kreacjonizm
Opierając się na zasadzie bezbłędności Biblii i zgodnie z dyspensacjonalistyczną hermeneutyką, fundamentaliści uznają kreacjonizm młodej ziemi oraz uniwersalną geologię potopową, odrzucając kreacjonizm starej ziemi i ewolucjonizm teistyczny. Środowiska fundamentalistyczne czynnie zaangażowane są m.in. w Europie i Stanach Zjednoczonych na rzecz równouprawnienia teorii kreacji i ewolucji[potrzebne źródło].
[edytuj] Kościół a państwo
Wielu fundamentalistów ma przekonania chrześcijańsko-prawicowe i opowiada się za umożliwieniem modlitw uczniom w szkołach publicznych oraz poszanowaniem praw chrześcijan do publicznego głoszenia ewangelii. Sekularyzacja systemu oświaty skłoniła część fundamentalistów do rozwoju edukacji domowej[potrzebne źródło].
[edytuj] Nauczanie moralne
Fundamentaliści, jak większość ewangelicznych chrześcijan, wspierają ruch pro-life, sprzeciwiając się aborcji, klonowaniu ludzi, eutanazji i ESC.
Na podstawie tekstów biblijnych chrześcijanie fundamentalistyczni potępiają kontakty homoseksualne. Wierzą w skuteczność terapii reparatywnej na drodze psychologicznej lub całkowite "wyjście" z homoseksualizmu poprzez modlitwy uzdrowieńcze, których podstawą jest Pismo Święte [list Jakuba 5,15]. W kwestiach prawnych opowiadają się za zakazem zawierania małżeństw jednopłciowych. Uznają komplementaryzm – pogląd zgodnie z którym Bóg stworzył i przeznaczył mężczyznę i kobietę do wypełnienia różnych ról w małżeństwie [I Piotra 3,1-7][potrzebne źródło].
[edytuj] Nieufność do władzy świeckiej
Większość fundamentalistów, pod wpływem teologii dyspensacjonalistycznej, wierzy, że w czasach ostatecznych rządy całego świata zostaną połączone w jeden, którego głową będzie literalny antychryst (tzw. nowy porządek świata). Podczas gdy liberalni protestanci wspierają ruch socjalnej ewangelii, fundamentaliści zazwyczaj opowiadają się za chrześcijańskim rekonstrukcjonizmem i dominionizmem. Chrześcijaństwo fundamentalistyczne sprzeciwia się komunizmowi, wielokulturowości, islamizacji, ONZ i ruchowi ekumenicznemu (w tym Światowej Radzie Kościołów) oraz wszelkim innym prądom dążącym do tworzenia pozornej jedności[potrzebne źródło].
[edytuj] Czystość chrześcijańska
Niektórzy fundamentaliści, powołując się na normy moralne, sprzeciwiają się m.in. spożywaniu napojów alkoholowych, używaniu tytoniu, uprawianiu hazardu, uczęszczaniu do dyskotek, czy słuchaniu muzyki pop, jako praktykom niezgodnym z wyznawanymi przez nich wartościami. Zazwyczaj opowiadają się za skromnym ubiorem, jako świadectwem chrześcijańskiego usposobienia. Nauczają, że kobiety powinny nosić długie suknie lub spódnice, a mężczyźnie nie wolno mieć długich włosów. Fundamentaliści uważają, iż sprzeciwianie się sekularyzmowi poprzez życie zgodne z biblijnymi standardami jest ochroną przed zepsuciem oraz świadectwem nawrócenia i świętości dla innych ludzi[potrzebne źródło].
[edytuj] W Polsce
Do polskich Kościołów protestanckich związanych teologicznie z fundamentalistycznym chrześcijaństwem zaliczyć można między innymi:
- Kościół Wolnych Chrześcijan,
- Stowarzyszenie Zborów Chrześcijan,
- Kościół Ewangelicznych Chrześcijan,
- Biblijny Kościół Baptystyczny,
- Kościół Nowego Przymierza,
- Chrześcijańską Wspólnotę Zielonoświątkową
- Ewangeliczną Wspólnotę Zielonoświątkową
Charakter fundamentalistyczny ma również Konfederacja Kościołów Reformowanych w Polsce, zrzeszająca konserwatywnych kalwinów. Konfederacja nie przyjmuje jednak eschatologii dyspensacjonalistycznej.
