Palau
| Belu’u era Belau Republika Palau |
|||||
|
|||||
| Dewiza: (ang.) Rainbow's End (Koniec tęczy) |
|||||
| Hymn: Belau rekid | |||||
 |
|||||
| Język urzędowy | angielski, palau | ||||
| Język używany | angielski, palau, sonsorol, tobi, anguar, japoński, tagalog, chiński | ||||
| Stolica | Ngerulmud | ||||
| Ustrój polityczny | republika | ||||
| Głowa państwa | prezydent Johnson Toribiong |
||||
| Szef rządu | prezydent Johnson Toribiong |
||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
179. na świecie 508 km² 0% |
||||
| Liczba ludności (2005) • całkowita • gęstość zaludnienia |
220. na świecie 20 800 44 osób/km² |
||||
| PKB (PPP) (2008) • całkowite • na osobę |
164 mln. USD 8100 USD |
||||
| Jednostka monetarna | dolar amerykański (USD) | ||||
| Niepodległość | od USA 1 października 1994 |
||||
| Strefa czasowa | UTC +9 | ||||
| Kod ISO 3166 | PW | ||||
| Domena internetowa | .pw | ||||
| Kod samochodowy | PW | ||||
| Kod telefoniczny | +680 | ||||
 |
|||||
Palau, Republika Palau (ang. Republic of Palau, palau Belau, Belu’u era Belau) – wyspiarskie państwo samorządowe, stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi, położone na Oceanie Spokojnym, w Oceanii oraz w Mikronezji, ok. 1160 km na południe od Guam, ok. 800 km na wschód od Filipin i 3200 km na południe od Tokio. Obejmuje zachodnią część archipelagu Karolinów oraz 4 pojedyncze wyspy koralowe (Sonsorol, Merir, Pulo Ana i Tobi) i atol Helen (łącznie ponad 250 wysp).
Spis treści |
[edytuj] Historia
Wyspy odkryte zostały w 1543 przez R. L. de Villalobosa. Od końca XVII wieku do 1899 jako część Karolinów stanowiły posiadłość hiszpańską, a następnie zostały sprzedane Niemcom, które rozpoczęły na wyspach wydobycie boksytów (rudy aluminium) i innych zasobów.
Od 1920 terytorium mandatowe Ligi Narodów pod administracją Japonii.
Po II wojnie światowej, w latach 1947-94 terytorium powiernicze ONZ pod administracją USA (do 1990 w ramach Powierniczych Wysp Pacyfiku).
W 1978 Palau stało się oddzielnym państwem i przyjęło nazwę Belau (po podziale administracyjnym przez USA wysp Oceanu Spokojnego). W 1979 mieszkańcy Palau odrzucili propozycję wstąpienia do Sfederowanych Stanów Mikronezji. W 1981 państwo przyjęło konstytucję Palau. W tym samym roku została także wprowadzona autonomia wewnętrzna kraju. W 1982 władze państwa zawarły ze Stanami Zjednoczonymi układ o swobodnym stowarzyszeniu. Ratyfikowano go w 1993.
1 października 1994 Palau uzyskało niepodległość jako państwo stowarzyszone z USA. Państwo utrzymuje związki o charakterze gospodarczym z USA, Japonią i Tajwanem (pomoc finansowa). 15 grudnia 1994 zostało członkiem ONZ oraz kilku innych organizacji międzynarodowych.
[edytuj] Ustrój polityczny
Palau jest republiką. Konstytucja została przyjęta w 1981. Polityka zagraniczna i obronna podlega USA. Głową państwa i szefem rządu jest prezydent, wybierany na kadencję 4-letnią w wyborach powszechnych. Władza ustawodawcza należy do dwuizbowego Kongresu Narodowego (Izba Przedstawicieli i Senat), wybieranego w wyborach powszechnych. Władza wykonawcza należy do rządu, powoływanego przez prezydenta.
[edytuj] Geografia
Palau objmuje ponad 250 wysp (największe – Babeldaob, Koror) w zachodniej części archipelagu Karoliny, otoczonych szeroką rafą. Występują jeziora krasowe z wodą morską i jaskinie. Najwyższym punktem jest Ngerchelchauus, który ma wysokość 242 m n.p.m. Klimat wysp to klimat równikowy wybitnie wilgotny (odmiana monsunowa): średnia temperatura miesięczna w ciągu całego roku wynosi ok. 28°C, a roczne opady 3800 mm. Od czerwca do listopada częste tajfuny. Bujna szata roślinna; drzewo żelazne, pandan, gaje palmy kokosowej. Palau posiada bogatą faunę, występuje tam ponad 1400 gatunków ryb, 700 korali, żyją tam także słonowodne krokodyle.
[edytuj] Podział administracyjny
Od 1984 roku Palau dzieli się na 16 okręgów (gmin):
- Aimeliik
- Airai
- Angaur
- Hatohobei
- Kayangel
- Koror
- Melekeok
- Ngaraard
- Ngarchelong
- Ngardmau
- Ngatpang
- Ngchesar
- Ngaremlengui
- Ngiwal
- Peleliu
- Sonsorol
[edytuj] Gospodarka
Na większości wysp rośnie palma kokosowa. Główne rośliny żywieniowe: kolokazja (taro), maniok, bataty, banany. Dużą rolę odgrywa połów ryb (zwłaszcza tuńczyka), żółwi, muszli. Palau eksportuje ryby, olej kokosowy i koprę, wyroby rzemiosła artystycznego i szylkret. Rozwija się turystyka, sporty wodne.
Jako jedno z niewielu państw na świecie Palau nie ma długu zagranicznego.
Międzynarodowy port lotniczy położony jest na wyspie Babelthuap, połączonej mostem z wyspą Koror.
57% PKB pochodzi z usług, a pozostałe 43% z rolnictwa i przemysłu.
[edytuj] Ludność
Ludność posługuje się głównie językiem palau (z grupy indonezyjsko-oceanicznej języków austronezyjskich) natomiast językiem urzędowym jest angielski. Stale zamieszkanych tylko 8 wysp, a średnia gęstość zaludnienia to 44 osoby/km².
- Skład etniczny: Palauanie (Mikronezyjczycy), Amerykanie.
- Główne wyznania: anglikanie, katolicy, protestanci
[edytuj] Religia (2000)
- Katolicyzm: 46,33%
- Protestantyzm: 32,03%
- Ewangeliczny Kościół w Palau: 18%
- Adwentyzm: 11%
- Zbory Boże: 0,85%
- Modekngei: 8,2%
- Mormoni: 2,6%
- Świadkowie Jehowy: 1,78%
- Buddyzm i religie chińskie: 1,2%
- Bahaizm: 0,9%[1]
[edytuj] Ciekawostki
- Na archipelagu znajduje się 3334 endemicznych gatunków roślin,
- Na wyspach Palau odbyła się 10 edycja programu Robinsonowie.
- Na Palau średnia gęstość zaludnienia jest najbardziej zbliżona do średniej gęstości zaludnienia na świecie.
- Państwo Palau stworzyło pierwsze na świecie tzw. rekinie sanktuarium, zakazujące całkowicie połowów tych zwierząt na swoich wodach (powierzchnia około 600 tys. km kwadratowych jest wielkości niemal całej Francji).
[edytuj] Linki zewnętrzne
Przypisy
|
|||||||||||
