Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Utwór – termin prawniczy z zakresu prawa autorskiego, który wg Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych[1] jest zdefiniowany następująco[2]:
|
...każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia.
|
[edytuj] Ochrona praw autorskich do utworu w Polsce
Utwór jest przedmiotem prawa autorskiego od chwili ustalenia, chociażby miał postać nieukończoną[3], a poza pewnymi wyjątkami właścicielem tych praw jest twórca utworu[4], który nabywa je automatycznie bez konieczności spełnienia jakichkolwiek formalności[5].
Zbiory, antologie, wybory, bazy danych spełniające cechy utworu również są przedmiotem prawa autorskiego, nawet jeżeli zawierają niechronione materiały, o ile przyjęty w nich dobór, układ lub zestawienie ma twórczy charakter, bez uszczerbku dla praw do wykorzystanych utworów[6].
Przepisy ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych stosuje się do utworów:
Wyłączone spod ochrony prawno-autorskiej są natomiast:
- akty normatywne lub ich urzędowe projekty,
- urzędowe dokumenty, materiały, znaki i symbole,
- opublikowane opisy patentowe lub ochronne,
- proste informacje prasowe[8].
W rozumieniu tej samej ustawy
- utworem opublikowanym jest utwór, który za zezwoleniem twórcy został zwielokrotniony i którego egzemplarze zostały udostępnione publicznie
- opublikowaniem równoczesnym utworu jest opublikowanie utworu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i za granicą w okresie trzydziestu dni od jego pierwszej publikacji
- utworem rozpowszechnionym jest utwór, który za zezwoleniem twórcy został udostępniony publicznie[9]
Autorskie prawa osobiste do utworu są w Polsce niezbywalne i nieograniczone w czasie[10], natomiast majątkowe trwają (poza pewnymi wyjątkami) przez 70 lat od końca roku, w którym zmarł ostatni z twórców utworu[11]
[edytuj] Rodzaje utworów
[edytuj] Ze względu na zależność od siebie
Polskie prawo autorskie rozróżnia następujące typy utworów[12]:
- pierwotne - stworzone oryginalnie przez jednego lub grupę twórców
- opracowania (zwane też czasami dziełami wtórnymi lub zależnymi) - są to różnego rodzaju modyfikacje utworu pierwotnego, takie jak tłumaczenia, przeróbki, kolaże, wydania krytyczne itp; publikacja opracowania bez zgody twórców utworu pierwotnego stanowi naruszenie ich majątkowych i osobistych praw autorskich, ponadto za publikację opracowania twórcom utworu pierwotnego należy się wynagrodzenie
- utwory inspirowane - które nie są jasno zdefiniowane prawnie, ale wg opinii prawnych są to utwory stworzone w efekcie kontaktu z utworem pierwotnym i mogącym mieć pewne do niego cechy podobieństwa ale jednak na tyle różnym, że nie ma wątpliwości, że to dzieło samoistne, nie zawierające oprócz uprawnionych cytatów żadnych fragmentów dzieła pierwotnego[13]; twórca utworu pierwotnego nie może sobie rościć żadnych szczególnych praw w stosunku do dzieła inspirowanego.
Ponadto w obiegu prawniczym jest też pojęcie "utworu z zapożyczeniami", które zawiera fragmenty utworów pierwotnych wykraczających poza zwykłe cytaty, ale jednak nie tyle aby go uznać za opracowanie utworu pierwotnego. Zapożyczenia stanowią potencjalne naruszenie majątkowych i osobistych praw twórców utworu pierwotnego, dlatego w praktyce odnoszą się do nich wszystkie zasady obowiązujące do opracowań, choć w zakresie proporcjonalnym do ilości i objętości owych zapożyczeń[13].
[edytuj] Ze względu na naturę
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych wymienia szczegółowo następujące rodzaje utworów[14]:
- wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe),
- plastyczne,
- fotograficzne,
- lutnicze,
- wzornictwa przemysłowego,
- architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne,
- muzyczne i słowno-muzyczne,
- sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne,
- audiowizualne (w tym filmowe).
Utwory są w Polsce zasadniczo chronione jednakowo niezależnie od ich natury, za wyjątkiem utworów audiowizualnych i programów komputerowych. W przypadku utworu audiowizualnego ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych wymienia dokładnie kogo się uznaje za współtwórców takiego dzieła oraz ustala relacje między producentem i twórcami[14].
W przypadku programów komputerowych ustawa uściśla zasady korzystania, dystrybucji i kopiowania programów[15] i silnie ogranicza prawo do dozwolonego użytku (np: nie zezwala na pożyczanie i kopiowanie programów nawet w kręgu rodziny i najbliższych znajomych). Nie istnieje też w stosunku do programów prawo cytatu[16].
Przypisy
- ↑ Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631
- ↑ art. 1 p.1. Ust. z 1994, o prawie autorskim i prawach pokrewnych
- ↑ art. 1 p. 3. Ust. z 1994, o prawie autorskim i prawach pokrewnych
- ↑ art. 8 p.1 Ust. z 1994, o prawie autorskim i prawach pokrewnych
- ↑ art. 2 p.4 Ust. z 1994, o prawie autorskim i prawach pokrewnych
- ↑ art. 3 Ust. z 1994, o prawie autorskim i prawach pokrewnych
- ↑ art. 5 Ust. z 1994, o prawie autorskim i prawach pokrewnych
- ↑ art. 4 Ust. z 1994, o prawie autorskim i prawach pokrewnych
- ↑ art. 6 Ust. z 1994, o prawie autorskim i prawach pokrewnych
- ↑ art. 16 Ust. z 1994, o prawie autorskim i prawach pokrewnych
- ↑ art. 36 Ust. z 1994, o prawie autorskim i prawach pokrewnych
- ↑ art. 2 p.1. Ust. z 1994, o prawie autorskim i prawach pokrewnych
- ↑ 13,0 13,1 [http://lex.pl/czasopisma/gs/prawa_zal.html Dariusz Czajka, Prawa zależne w polskim prawie autorskim, Gazeta Sądowa, Listopad 2007
- ↑ 14,0 14,1 art. 1 p.2 Ust. z 1994, o prawie autorskim i prawach pokrewnych
- ↑ art. 75 Ust. z 1994, o prawie autorskim i prawach pokrewnych
- ↑ art. 77 Ust. z 1994, o prawie autorskim i prawach pokrewnych
[edytuj] Zobacz też
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
